فهرست مطالب این مقاله

چشم‌ها را می‌بندید و به نفس توجه می‌کنید. چند لحظه بعد دارید جواب یک پیام را در ذهنتان می‌نویسید. همین که متوجه می‌شوید فکرتان جای دیگری رفته، فرصت برگشتن دارید. یک نشانهٔ ساده مثل تماس کف پا با زمین انتخاب کنید و دوباره توجهتان را همان‌جا بگذارید. این حرکت کوچک، کاری است که در تمرینِ توجه بارها تکرار می‌کنید.

چرا حواس‌پرتی در مدیتیشن پیش می‌آید؟

در تمرین توجه متمرکز، گاهی فکر، صدا یا حس جسمی برای چند لحظه جای موضوع اصلی را می‌گیرد. در یک مطالعهٔ تصویربرداری مغزی، حتی مراقبه‌گران باتجربه حواس‌پرتی را گزارش کردند. پژوهشگران چرخه‌ای را بررسی کردند که از پرسه‌زدن ذهن تا متوجه‌شدن و برگشت به نفس ادامه داشت. مطالعه برای شمردن تعداد «درست» حواس‌پرتی طراحی نشده بود. برای تمرین روزمره، همین چرخه توضیح می‌دهد چرا می‌توانید بعد از هر بار حواس‌پرتی از همان لحظه ادامه بدهید. مطالعهٔ هازنکمپ و همکاران دربارهٔ توجه هنگام مراقبه

تمرین سه‌دقیقه‌ای برای برگشتن به تمرکز

  1. دقیقهٔ اول، یک نقطهٔ توجه انتخاب کنید. بنشینید و به حس نفس، تماس پا با زمین یا صدای ثابت اتاق توجه کنید. یکی را انتخاب کنید تا تصمیم‌گیری در میانهٔ تمرین کمتر شود.
  2. دقیقهٔ دوم، متوجه تغییر توجه شوید. وقتی ذهنتان به برنامهٔ فردا، خاطره یا صدای بیرون رفت، به‌آرامی در دل بگویید «فکر» یا «صدا». برچسب‌زدن اختیاری است. کافی است متوجه شوید توجه جابه‌جا شده است.
  3. دقیقهٔ سوم، دوباره به همان نقطه برگردید. یک دم و بازدم، یا یک لحظه تماس کف پا با زمین را حس کنید. اگر چند ثانیه بعد دوباره حواستان پرت شد، همین کار را تکرار کنید.

مثلاً اگر هنگام تمرین یادتان می‌آید باید قبض را پرداخت کنید، لازم نیست همان لحظه جزئیات را مرور کنید. یک بار به خودتان بگویید «برنامهٔ فردا» و دوباره فشار کف پا روی زمین را حس کنید. بعد از تمرین می‌توانید کار را یادداشت کنید.

اگر تمرکز روی نفس برایم سخت است چه کنم؟

چشم‌ها را نیمه‌باز بگذارید و به یک نقطهٔ ثابت نگاه کنید، یا تماس کف دست‌ها با ران را حس کنید. در محیط شلوغ، یک صدای کم‌تغییر هم می‌تواند نقطهٔ توجه باشد. اگر توجه به بدن یا نفس ناراحتتان می‌کند، می‌توانید به چیزی در اتاق نگاه کنید یا تمرین را متوقف کنید. برای نمونه‌ای از تمرین هدایت‌شده، فایل «تنفس آگاهانه» را در منابع UCLA پیدا می‌کنید. تمرین‌های هدایت‌شدهٔ UCLA

از کجا بفهمم تمرین را انجام داده‌ام؟

بعد از سه دقیقه، یک سؤال بپرسید. «آیا حتی یک بار متوجه شدم و برگشتم؟» اگر جواب مثبت است، حرکت اصلی را انجام داده‌اید. اگر جلسه طولانی یا خسته‌کننده بود، دفعهٔ بعد با یک دقیقه شروع کنید و همان نقطهٔ توجه را نگه دارید.

برای انتخاب وضعیت نشستن و شروع تمرین، راهنمای مدیتیشن از صفر را ببینید. اگر ترجیح می‌دهید چند تمرین هدایت‌شده را در یک مسیر آموزشی دنبال کنید، سرفصل‌های دورهٔ مدیتیشن برای همه در دسترس است.

مطالعهٔ مرتبط: تمرین پنج‌دقیقه‌ای اسکن بدن